Grenzeloze Nieuwsgierigheid

Gastvrouw: Els van der Plas (Prins Claus Fonds)
Gastheer: Paul van Paaschen (Hivos)
Gasten: Rachida Azough (Kosmopolis), George Lawson (SICA), Koos Richelle (Europe Aid Cooperation Office), ZKH Prins Friso van Oranje, Els Swaab (Raad voor Cultuur)

In de millenniumdoelen komt het woord cultuur niet voor. Els van der Plas en Paul van Paaschen beseffen dat het even moeilijk zal zijn cultuur alsnog in de millenniumdoelen opgenomen te krijgen als het realiseren van die doelen op zich. Deze omissie is symbolisch voor de ondergeschoven positie van kunst en cultuur in het buitenlands en ontwikkelingsbeleid. Tijdens het vijfde diner ontwikkelt zich een rijk gesprek vol praktische kennis, strategische vergezichten en vooral: de gedeelde overtuiging dat aandacht voor kunst en cultuur een vanzelfsprekend middel is om de doelen alsnog te bereiken.

Formeel is de aandacht voor cultuur, als onderdeel van de normen en waarden die horen bij de ontwikkeling van een samenleving, al jaren verankerd in internationale verdragen en nationaal beleid. In de praktijk werd kunst lange tijd niet essentieel geacht in de Nederlandse samenleving. De steun voor kunst is cijfermatig marginaal en zit gevangen in afgeschutte beleidsterreinen.

Het dinergezelschap komt tot een verrassende vaststelling. Er is een kentering gaande. Nu dringt het besef op alle niveaus door dat kunst, naast zijn intrinsieke waarde, ook een belangrijke sociale en economische factor is: de kracht van cultuur in de ontwikkeling naar beter burgerschap wordt steeds vaker erkend. En daarmee het belang van wisselwerking met de herkomstlanden en de rest van de wereld. Op weg naar een werkelijk internationaal cultuurbeleid.

Om deze kentering te versnellen is het volgende nodig:

• Het immateriële belang van kunst en cultuur moet duidelijk overgebracht worden. De effecten van kunst en cultuur zijn tenslotte wel zichtbaar maar niet meetbaar. Men moet zich richten tot de hearts and minds van belangstellenden en betrokkenen.
• De aandacht voor cultuur moet in elk verhaal onderstreept worden (mainstreaming). Daarmee vergroot je het draagvlak en de toetsingsmogelijkheden.
• De huiver voor een politieke component aan cultuurbeleid moet weggenomen worden. Een politieke component is onvermijdelijk bij het accentueren van cultuur in buitenlands en ontwikkelingsbeleid. Politieke keuzes liggen ook nu al ten grondslag aan het cultuurbeleid.
• De kunstwereld moet zelf over zijn schotten heenkijken.
• De Raad voor Cultuur moet een advies opstellen waarin de eeuwige discussie tussen de intrinsieke waarde van kunst en de sociale kracht ervan eens en voor al wordt afgesloten.
• De ondertekenaars van het cultureel akkoord van Schokland moeten de betrokken ministers een advies aan te bieden over het in elkaar voegen van de verschillende beleidsterreinen.