Grenzeloze Nieuwsgierigheid

Gastvrouw: Gitta Luiten (Mondriaan Stichting)
Gasten: Maria Hlavajova (BAK), Jan Jaap Knol (hoofd Cultuurbereik, OCW), Margriet Leemhuis (hoofd DCO/IC, BuZa), John Leerdam (Tweede Kamer, PvdA), Louk de Rive Box (ISS), Marcel Smits (KPN)

Wat houdt dat in: het ‘werkelijk internationaal cultuurbeleid’, waar het cultureel akkoord van Schokland voor pleit? Het diner bracht een intensief gesprek op gang over de strategie, de mentaliteitsverandering en het verbreden van draagvlak die nodig zijn om het zo ver te krijgen. Een inbraak op het Nederlands provincialisme en een constante artistieke wisselwerking tussen Nederland en ook die andere 80% van de wereld die we niet-westers noemen.

Het kunstenveld in Nederland lijdt aan provincialisme en middelmaat. Bij de grote culturele instellingen heerst nog steeds een stellig geloof in de autonomie van de kunst en dat ontneemt het zicht op de kwaliteit en de noodzaak van veel kunst in het niet-westen. In de culturele sector ontbreekt het aan nieuwsgierigheid naar wat er internationaal speelt. In eigen land keert de rijke culturele infrastructuur zich tegen ons. In een land met 900 musea is het gevaar op middelmaat, politieke apathie, schoonheid als franje en een subsidiebeleid dat zich meer op kwantiteit dan op kwaliteit richt levensgroot.

Deze apathie te doorbreken zal niet makkelijk zijn. Voor de ministeries blijft het moeilijk cultuurbeleid de ruimte te geven: relatief kleine bedragen, marginaal werk en moeilijk meetbare resultaten.

De ontwikkelingen in de kunstwereld (van lokaal naar grensoverschrijdend, van het dogma van de autonomie naar de logica van het engagement) maken het ook in Nederland vanzelfsprekend dat twee artistieke circuits – cultuur en ontwikkeling enerzijds en de promotie van Nederland gerichte internationaal cultuurbeleid anderzijds - en de bijbehorende beleidsterreinen in elkaar gaan overlopen. Er is een groeiende lobby vanuit om cultuurbeleid niet als een eng nationale zaak te zien. Om die tot een succes te maken is er een veelomvattende omslag nodig:

Omslag #1:
De vraag van deze lobby moet scherper geformuleerd worden: uitleggen waarom er naast aandacht voor Europa en Amerika ook de uitwisseling met het niet-westen moet worden versterkt. Onderstrepen dat die steun behalve aan de culturele elite ook ten goede komt aan de bevordering van democratie en mensenrechten.

Omslag #2:
Het draagvlak voor de vraag moet verbreed worden via een uitbreiding van de lijst ondertekenaars van het cultureel akkoord van Schokland, waardoor meer politieke partijen kunnen worden aangesproken en via het betrekken van grote spelers uit het bedrijfsleven.

Omslag #3:
De ruimere budgetten die moeten vrijkomen ook inzetten voor het zichtbaar maken van internationale kunst in Nederland: niet alleen kunst brengen, maar ook kunst halen.

Omslag #4:
De ministeries moeten de afzonderlijke methodieken verruimen en bijdragen aan een grotere mobiliteit van kennis en kunstenaars.

Omslag #5:
De uitwisseling van kunst, ideeën en culturele professionals moet internationaal gestoeld worden en meer betekenis krijgen.