Grenzeloze Nieuwsgierigheid

auteur: Sylvia Borren, Oxfam Novib
in reactie op: Internationaal cultuurbeleid in de media

Civicus is een internationaal netwerk dat de kracht van het maatschappelijk middenveld onderzoekt. Commissie Lodewijk de Waal, met behulp van het Sociaal Cultureel Planburo en de universiteit van Amsterdam nam vorig jaar Nederland onder de loep. Wat bleek: veel maatschappelijke activiteit, goede facilitering in wetten en geld. Maar 'nieuwkomers' hebben moeite om zich geaccepteerd te weten en bouwen dus hun eigen netwerken. En het maatschappelijk middenveld als geheel weet de politiek en het bedrijfsleven maar matig te beinvloeden. Dit is omdat het gevestigd maatschappelijk middenveld nieuwe (jonge?) stemmen te weinig toelaat, en vooral omdat het onvoldoende met elkaar samenwerkt. Want het Nederlandse maatschappelijk middenveld valt in hokjes uit elkaar: milieubeweging, vrouwenbeweging, vakbonden, jongeren-, migranten- en ZMV organisaties, mensenrechten- en ontwikkelingsorganisaties...En waar zijn de culturele uitingen van politieke eisen eigenijk? In veel landen die ik bezoek is de vrijheid van meningsuiting in kunst, cultuur en journalistiek een gezamenlijke graadmeter van een vitale democratie - en is censuur een indicatie van een authoritair regime.

Hoe zit dat met Nederland? Een dichtgemetselde cultuur opvatting, en een te weinig nieuwsgierige media? Of valt het mee, en komen de uitingen vanuit de nieuwe media wel tot uiting in Youtube, FunX en AT5, alhoewel nog niet zo in Hilversum en de grote dagbladen?
Internationale netwerken zoals de Global Action against Poverty en de International Press Service vinden het nog taai om door te komen in westerse landen met de verhalen en stemmen uit ontwikkelingslanden die vragen om rechtvaardigheid en een mondiale democratie.

Op dezelfde wijze kennen politieke activisten en kunstenaars elkaar in ontwikkelingslanden vaak wel - en hier in Nederland schijnbaar minder. Valt politiek gemotiveerde kunst hier soms buiten de definitie van 'echte kunst'? Terwijl er wel publieks interesse blijkt te zijn voor muziek stukken zoals 'The Shouting Fence' (over de muur in Israel en de bezette Palestijnse gebieden) en de 'Poverty Requiem' geschreven om het onnodige leed van armoede over het voetlicht te krijgen.

Dat is een verdere discussie waard - de rol van internationale netwerken in het stimuleren van een vitale democratie in Nederland - met kunst en media en maatschappelijk middenveld in contact met elkaar en in actie.