Grenzeloze Nieuwsgierigheid

Nederlanders zijn niet nieuwsgierig genoeg naar de kansen die globalisering biedt. Lees hier een ingezonden brief die namens een aantal organisaties verscheen in de Volkskrant.

Globalisering is een van de meest ingrijpende ontwikkelingen van deze tijd, die alle landen en hun inwoners raakt. Daarom is het des te zorgwekkender dat Nederland er niet de relevantie van in lijkt te zien. Er is behoefte aan een cultuuromslag en aan concreet beleid.
Wij doen dan ook een dringend beroep op de ministers Plasterk (vanuit Cultuur en Wetenschap), Verhagen (vanuit Buitenlandse Zaken) en Koenders (vanuit Ontwikkelingssamenwerking) en staatssecretaris Timmermans (vanuit het Internationaal Cultuurbeleid) om een ‘nieuwsgierigheidsbeleid’ in het leven te roepen. En wij vragen Nederlandse burgers dit beleid te steunen.

Cultuur bepaalt wie en waar je bent, het geeft je respect en waardigheid. Het is een van de belangrijkste kenmerken van een persoon, een groep en een land en vormt het domein van ideeën, van creativiteit, van uitwisseling en vreedzame confrontatie. Bovendien is cultuur een bepalende factor in de opbouw van een maatschappelijk middenveld, in het creëren van eerlijke kansen en een wereld die die keuzen in vrijheid kan bieden.

De cultuur in ons land is sinds 9/11 en de moorden op Pim Fortuyn en Theo van Gogh veranderd van open, tolerant en nieuwsgierig naar gesloten, afhoudend en isolationistisch. Nee tegen Europa en open grenzen. Nee tegen migranten en hun religie. Subsidiestops voor organisaties die vensters op de wereld openen, zoals de Wereldomroep en het Leidse International Institute for the Study of Islam in the Modern World.

Daarmee sluiten we onszelf echter af van belangrijke ontwikkelingen in de wereld. Zoals voor de economie en de wetenschap internationale impulsen en samenwerking onontbeerlijk zijn, zo verliest een cultuur zonder buitenlandse prikkels haar vitaliteit en inspiratie. Politieke oplossingen moeten steeds meer over de grenzen en in internationaal verband worden gevonden, of het nu gaat om mededinging, intellectueel eigendom, eerlijke handel of milieuproblematiek.

De internationale dimensie is dus niet meer weg te denken uit onze samenleving en is bovendien voor kwaliteit en innovatie onontbeerlijk. Niet voor niets investeren andere landen genereus in buitenlandse culturele en academische uitwisseling; in ‘green’ en ‘blue cards’ (visa voor hoog opgeleide werknemers); in het zoeken van contact met culturele ontwikkelingen uit andere delen van de wereld.

Als Nederland nog enige rol wil spelen in de wereld, dan moeten we onze positie bepalen. Cultuur is daar de motor voor. Daarmee is door het vorige kabinet een voorzichtig begin gemaakt, met de nota Koers Kiezen. Het wachten is echter nog steeds op een ambitieuze uitwerking daarvan. De essentie daarvan zou moeten bestaan uit drie praktische maatregelen.

1: Open de grenzen voor talent
Een vrij verkeer van mensen, kennis, ideeën en culturele producten is een voorwaarde voor innovatie en creativiteit. Geef intellectuelen, kunstenaars, wetenschappers, critici en curatoren toegang tot ons land, in plaats van ze (zoals nu geregeld gebeurt) zelfs een visum te weigeren als zij door een Nederlandse instelling zijn uitgenodigd. Pleit in de Europese Unie voor ruime criteria voor de ‘blue card’, of introduceer zelf een soepel toegangsbeleid.

2: Stimuleer nieuwsgierigheid
Faciliteer als overheid een evenwichtige representatie en informatie over culturen en kennis uit álle delen van de wereld. Want die draait niet langer (uitsluitend) om New York, Berlijn of Parijs, maar ook om Peking, Dubai en Sao Paolo. Maak het ook voor culturele instellingen gemakkelijker om buitenlandse expertise en inspiratie in te roepen, om internationale netwerken op te bouwen en om langdurige internationale samenwerking aan te gaan. Want dat wordt door de huidige subsidiecriteria eerder bemoeilijkt dan gestimuleerd.

3: Draag als regering actief de waarden openheid, vrijheid van meningsuiting en tolerantie uit
Toon betrokkenheid bij mondiale sociale, culturele en intellectuele ontwikkelingen en draag daar vanuit een eigen visie en overtuiging aan bij door internationale participatie en samenwerking.

Zo geven we onze cultuur en economie de nodige impuls en inspiratie. Maar misschien nog belangrijker: zo ontstaat er weer hoogstaande kennis en wederzijds begrip in Nederland en, op termijn, invloed en gezag. Dan kunnen we werkelijk trots zijn op Nederland.

Dit artikel wordt onderschreven door de volgende culturele en maatschappelijke organisaties: Prins Claus Fonds; Stichting Internationale Culturele Activiteiten; Double 2 BV; Nederlands Architectuur Instituut; Centrum Internationale Erfgoedactiviteiten; European Cultural Foundation; Mundial Productions; Stimuleringsfonds Architectuur; Hubert Balsfonds; IDFA; Jan Vrijmanfonds; Rijksakademie voor Beeldende Kunst; Theatre Embassy; Butterfly Works; Uptoyoutoo en Zeezeilen.